Dooddu waa saldhigga dimuqraadiyadda ee dhaqan kasta ama nidaam siyaasadeed kasta (Bedrock of Democracy)

 Dooddu waa saldhigga dimuqraadiyadda ee dhaqan kasta ama nidaam siyaasadeed kasta ( Bedrock of Democracy)

Puntland oo hadda jirto muddo 23 sano ah , waxay hadda si buuxda ugu xuubsiiban karta in ay hadda dhaliso dimograadiyad dadka lagu dhaqo loola furo xisbiyo ay ku abuuraan dodoodo wax ku ool ah  iyo masiirkooda iyadoo lagu saleynayo qoryashaal iyo yoolal cad cad oo ay la iman doonaan metelayaasha Bulshada taas oo kala saari doonta cidda saxda ah ee bulshada iyo dalka wax u qabaneyso.

Guddida Doorashooyinka TPEC oo ah qaybtii 3aad waxay u muuqdaan kuwo ku guulaystey in badan oo ka mid ah in la hirgeliyo nidaamka axsaabta badan taas oo saldhig u ah ka go'aanshaha dowladda Puntland  hadda joogta ee Siciid Abdulahi Deni iyo Guddida oo shaqooyinkooda si hufan oo karti leh u gutey arintanna ka leh qorshe cad (smart politics )

Kor u qaadista dooddu ( Promoting debate) ma aha mid la isku dayo in lagu soo rogo qiyamka ama dhaqanka reer Galbeedka. Taasoo aan la macno ahayn in lagu dayanayo , bal waa wax uu qofku xaq dastuuri ah u leeyahay inuu dhaliyo dood oo weliba ku salaysan arimaha bulshada oo masiiriga ah , dooddu waa saldhigga dimuqraadiyadda ee dhaqan kasta ama nidaam siyaasadeed kasta. Waa qayb aasaasi ah oo ka mid ah xorriyatul qowlka oo laftigiisa adduunka oo dhan laga aqoonsan yahay inuu yahay xuquuq aadanaha aasaasiga ah.

Si aan u ogaano muhiimadda dooddu waa inaan eegnaa beddelka. Waxaa jira tusaalooyin badan oo ku saabsan taariikhda madax -bannaaniyiinta oo dalbanaya in indho -la'aan lagu aqbalo xukunkooda, ma dhalleeceeyaan, waxay diidaan diidmada waxayna xiraan kuwa ka soo horjeeda. 

Natiijadu waxay tahay dawlad oo aan lahayn isla xisaabtan iyo nidaam dhaliya musuqmaasuqa oo u hoydo rabshado.

Isbedelka ayaa ah bulsho furfuran (Open Society) oo soo dhaweeysa kuna dhiirri -gelisa doodda sidii hab caafimaad leh oo looga doodo fikradaha (healthy way to discuss ideas) ,ma jirto dawlad dimuqraadi ah oo isku dayda inay xukunto iyadoon dhegaysan codbixiyeyaasha. Inta badan arrimaha siyaasadda ayaa saamayn ku leh dadka: qiimaha ay ku bixiyaan kibistooda, habka carruurtooda wax loo baro iyo sida loola dhaqmo isbitaalka.

Dooddu waxay hubaal tahay inay dhalin doonto aragtiyo iska soo horjeeda. Taasi waa caafimaad. Waxay abuurtaa xiisad wax dhisaysa oo ay ka soo baxaan fikrado geesinimo leh. 

Iyagoo isku dayaya inay dhisaan is -afgarad iyo geedi socod siyaasadeed oo loo dhan yahay, dawladuhu waxay ilaalin karaan oo xoojin karaan xasilloonida. Nidaamkani wuxuu dadka ka caawin doonaa inay qaddariyaan qodobo kala duwan oo u baahan in lagu xisaabtamo arrin: malaha kharashku aad buu u badan yahay, laga yaabee inuu deegaanku dhaawacmo.

 Mararka qaarkoodna waxay u horseedi kartaa kuwa awoodda leh inay mar kale ka fikiraan koorsada ay doorbidaan. Waayo, udub -dhexaadka arrintu waa dikri -talinta in ay wanaagsan tahay in su’aal laga doodo iyada oo aan la xalin intii su’aal la doodi lahaa iyada oo aan la doodin.

Dhammaan ka -qaybgalayaashu waxay doodda u galeen hab edbin ah, isku dubaridka doodahooda, ka jawaabidda qodobbada kuwa ka soo horjeedda iyo keenista xamaasad iyo dulqaad mawduuc muran leh.

Haddii ay hirgasho nidaamka axsaabta badani waa mid wax badan ka bedeli doona arimaha puntland dhexdeeda horseedi karta in lagu daydo nidaamkan iyo hirgelintiisa oo xataa aan Soomaaliya ka hirgelin weli marka laga reebo Soomaalind.

Haddii ay hadda hirgasho saddexda degmo ee doorashooyinka tijaabada ah waxaa guulaysantoonta dhammaan Doorashada oo dhan taas oo loo madlan yahay ee Puntland .

Waxaan si weyn u bogaadinayaa doodaha xalay lagu qabtay Degmada Qardho ee Gobolka Karkaar taas oo u dhexaysey Ururada Puntland ee ku tartamaya Golaha Deegaanka Saddexda Degmo ee Qardho , Eyl iyo Ufeyn waxaana ka muuqaneysey furfurnaan , dood degan , isu jawaabid qaab furan ah iyo soo bandhigidda qorshaha Ururkooda 

W/Q: Barre Adaani Issa